زندگی و گاه‌شماری
ابن عربی در سال ۱۱۶۵ در مرسیه زاده شد و در ۱۲۴۰ در دمشق درگذشت. گاه‌شماری زندگی او سفرها و آثار را به هم پیوند می‌دهد، اما باید میان سخن خود نویسنده، گزارش‌های نزدیک به زمان او و روایت…
مطالعه مقالهIbn al-Arabi · 30 / 8
سی مقاله بنیادین
درآمدهایی فارسی و به‌هم‌پیوسته درباره زندگی، آثار، مفاهیم، تاریخ دریافت و روش پژوهش. این متن‌ها ترجمه کامل منابع کهن نیستند.
راهنمای چندزبانه ↗
این موضوع به زبان‌های دیگر
این نوشته معرفی تحریری است، نه نقل‌قول از ابن عربی یا ترجمه تأییدشده متن اصلی. پیش از استناد، اصطلاحات و ادعاها را در منابع بررسی کنید.
زندگی و سفرها
6مرسیه، سویل و آموزش آغازین
مرسیه و سویل زمینه آموزش آغازین ابن عربی در اندلس بودند. دانش‌های قرآنی، فقه و ادبیات در فهم زبان او اهمیت دارند، ولی نباید هر اندیشه متأخر را تنها به یک شهر یا دوره فروکاست.…
مطالعه مقالهاستادان و پرورش معنوی
منابع از استادان، دیدارها و تجربه‌های معنوی ابن عربی یاد می‌کنند. آموزش پیوسته، ملاقات کوتاه و الگوگیری روحانی یک نوع رابطه نیستند؛ هر نسبت تاریخی باید به شاهد خود پیوند داده شود.…
مطالعه مقالهسفر از غرب جهان اسلام به شرق
ابن عربی در حدود ۱۲۰۱ برای حج از غرب جهان اسلام رهسپار شد و سفرهایش را در شرق ادامه داد. این جابه‌جایی‌ها برای شناخت دیدارها و گردش کتاب‌ها مهم‌اند؛ مسیر دقیق باید از سنجش منابع به دست …
مطالعه مقالهمکه و پیدایش فتوحات
مکه در پیدایش و نام فتوحات مکیه جایگاهی مهم دارد، اما این اثر گسترده یک‌باره و در یک اقامت نوشته نشده است. آغاز اندیشه، نگارش فصل و بازنگری‌های بعدی مراحل متفاوتی هستند.…
مطالعه مقالهآناتولی، دمشق و سال‌های پایانی
ابن عربی پس از اقامت‌هایی در آناتولی در سال ۱۲۲۳ در دمشق ساکن شد. تدریس، نگارش و پیوند او با قونوی در انتقال آثار مهم است؛ نگارش مؤلف را باید از نسخه‌برداری‌های بعدی جدا کرد.…
مطالعه مقالهآثار و نسخه‌های خطی
6فتوحات مکیه چیست؟
فتوحات مکیه به قرآن، حدیث، فقه، کیهان‌شناسی و تجربه معنوی می‌پردازد. جمله‌ای جداشده از باب خود برای اثبات یک آموزه کافی نیست؛ زمینه بحث و تفاوت چاپ‌ها باید بررسی شود.…
مطالعه مقالهفصوص الحکم چیست؟
فصوص الحکم فصل‌هایی درباره حکمت‌های وابسته به چهره‌های پیامبری دارد. شرح‌های فراوانی بر آن نوشته شده است؛ عبارت نویسنده را باید از سخن شارح و انتخاب مترجم جدا نگاه داشت.…
مطالعه مقالهشعر، دیوان و ترجمان الاشواق
شعر ابن عربی، به‌ویژه ترجمان الاشواق، با زبان عشق و نماد پیوند دارد. تصویر شعری می‌تواند هم ادبی و هم عرفانی خوانده شود؛ نباید بدون متن عربی و زمینه آن یک معنا بر آن تحمیل کرد.…
مطالعه مقالهرسالههای کوتاه و مجموعه آثار
در کنار کتاب‌های بزرگ، رساله‌های کوتاه در مجموعه‌های خطی دست‌به‌دست می‌شدند. دو عنوان فهرستی لزوماً دو اثر اصیل مستقل نیستند؛ آغاز و پایان متن و تاریخ نسخه باید سنجیده شود.…
مطالعه مقالهاصالت آثار و انتساب‌های مورد اختلاف
در طول سده‌ها صدها عنوان به ابن عربی نسبت داده شده، اما همه معتبر نیستند. نام او روی نسخه به‌تنهایی کافی نیست؛ شواهد کهن، فهرست آثار و سنجش متن اهمیت دارند.…
مطالعه مقالهنسخههای خطی، روایت‌ها و چاپ‌ها
نسخه خطی گواه تاریخی است و چاپ انتقادی حاصل تصمیم‌های مصحح. روایت‌های فتوحات و نسخه‌های قونیه اهمیت دارند؛ یکسانی شماره صفحه به معنای یکسانی عبارت نیست.…
مطالعه مقالهمفاهیم بنیادین
10تجلی: ظهور الهی
تجلی از مفاهیم مهم ظهور حق در صورت‌های گوناگون و شناخت انسان است. نباید آن را به همسانی ساده خدا و جهان فروکاست؛ سیاق اسماء الهی و بحث معرفت تعیین‌کننده است.…
مطالعه مقالهخیال و حقیقت مثالی
خیال در این سنت صرفاً وهم شخصی نیست، بلکه به صورت‌ها، ادراک و میانجی‌گری مربوط است. اصطلاح جدید «عالم مثالی» نیز باید در جایگاه تفسیری خود از لفظ متن اصلی جدا شود.…
مطالعه مقالهبرزخ: مرز و میانجی
برزخ واژه‌ای قرآنی به معنای حائل یا مرز است و در اندیشه ابن عربی می‌تواند هم‌زمان جدایی و پیوند را بیان کند. کاربرد اخروی آن را نباید بی‌دقت با بحث خیال و کیهان یکی گرفت.…
مطالعه مقالهاسماء الهی و نسبت‌ها
اسماء الهی در بحث شناخت حق و نسبت‌های جهان نقشی بنیادین دارند. نام‌های وحیانی، دسته‌بندی‌های شارحان و نمودارهای جدید یکسان نیستند و نباید به جای هم نقل شوند.…
مطالعه مقالهانسان کامل
انسان کامل به نسبت انسان با اسماء الهی و کمال اخلاقی و معنوی مربوط است. شرح‌های جِیلی و دیگر متأخران را نباید بی‌دلیل سخن خود ابن عربی دانست.…
مطالعه مقالهاعیان ثابته
اعیان ثابته به ممکنات از حیث معلوم بودن در علم الهی اشاره دارند، نه به اشیای مستقل. برگردان‌هایی چون «کهن‌الگو» یا «ماهیت» بار فلسفی افزوده دارند.…
مطالعه مقالهوحدت وجود و تفسیرهای آن
وحدت وجود عنوانی رایج برای اندیشه ابن عربی شده است، اما این‌که نام ثابت آموزه خود او باشد محل بحث است. عبارت ساده «همه چیز خداست» تمایزهای دقیق او را نادیده می‌گیرد.…
مطالعه مقالهزمان، نوسازی و کیهان
ابن عربی درباره زمان، دگرگونی و نوسازی عالم در زمینه‌های گوناگون بحث می‌کند. مقایسه با فیزیک جدید ممکن است آموزنده باشد، اما مدل معاصر را نباید نظریه تاریخی او یا نتیجه تجربی متن دانست.…
مطالعه مقالهنَفَس رحمانی
نفس رحمانی تصویر مهمی در پیوند زبان، آفرینش و پدیدار شدن صورت‌هاست. مقصود دم‌وبازدم جسمانی نیست؛ باید آن را در زمینه حروف، اسماء و کیهان خواند.…
مطالعه مقالهمعرفت، کشف و تفسیر
ابن عربی درباره عقل، کشف و تجربه معنوی سخن می‌گوید. با این همه، گزارش تجربه درونی به‌تنهایی تاریخ نسخه یا وقوع رویداد تاریخی را ثابت نمی‌کند؛ روش‌های تفسیر و سندپژوهی جدا هستند.…
مطالعه مقالهدریافت و شرح‌ها
5صدرالدین قونوی و انتقال میراث
صدرالدین قونوی در انتقال و تبیین فلسفی میراث اکبری نقشی برجسته داشت. هر صورت‌بندی در آثار قونوی را نباید بدون شاهد به خود ابن عربی نسبت داد.…
مطالعه مقالهسنت شرح‌نویسی فصوص
فصوص الحکم در نسل‌های گوناگون شرح شده است. شارحان در کنار توضیح متن گاه ساختارهای تازه می‌افزایند؛ باید میان متن اصلی و تفسیر آنان در ارجاع تفاوت گذاشت.…
مطالعه مقالهجدلها، نقدها و خوانش‌های متفاوت
درباره ابن عربی هم ستایش و هم نقد شدید وجود داشته است. شناخت جدل‌ها به بررسی استدلال، زمان و متن نقل‌شده نیاز دارد، نه صرف تقسیم افراد به موافق و مخالف.…
مطالعه مقالهشبکههای انتقال نسخه‌ها
آثار ابن عربی از راه کاتبان، خوانندگان و کتابخانه‌ها منتقل شدند. عنوان‌ها گاه تغییر کردند؛ پیوند دو مدخل دیجیتال بدون سند نسخه‌شناسی، رابطه تاریخی را ثابت نمی‌کند.…
مطالعه مقالهپژوهش جدید و تصحیح انتقادی
پژوهش جدید نسخه‌شناسی، زندگی‌نامه، تصحیح و تفسیر را کنار هم می‌آورد. اختلاف نظر گاه درباره خود متنِ مبناست؛ معرفی عمومی را نباید با تحقیق انتقادی یکسان گرفت.…
مطالعه مقالهخواندن و پژوهیدن
3مطالعه ابن عربی را از کجا آغاز کنیم؟
بهتر است از زندگی‌نامه مستند و اصطلاحات آغاز کنیم، سپس سراغ رساله‌های کوتاه و بعد بخش‌های دشوار فتوحات و فصوص برویم. راهنما جای متن اصلی عربی را نمی‌گیرد.…
مطالعه مقالهچگونه بابی از فتوحات را بخوانیم؟
برای مطالعه بابی از فتوحات، عنوان، سیاق نزدیک، ارجاعات قرآنی و حدیثی و اصطلاحات را بررسی کنید. چاپ، جلد، باب و صفحه را ثبت کنید؛ ترجمه جای ارجاع دقیق به عربی را نمی‌گیرد.…
مطالعه مقالهروش ارجاع به متن‌ها، نسخه‌ها و ترجمه‌ها
ارجاع سنجش‌پذیر نام نویسنده، اثر، چاپ یا شماره نسخه و محل دقیق متن را می‌طلبد. مترجم و درجه اعتبار تطبیق دو چاپ باید ذکر شود؛ توضیح جدید را نباید نقل‌قول متن تاریخی جلوه داد.…
مطالعه مقالهاین نوشته معرفی تحریری است، نه نقل‌قول از ابن عربی یا ترجمه تأییدشده متن اصلی. پیش از استناد، اصطلاحات و ادعاها را در منابع بررسی کنید.