از مُرسیه تا اشبیلیه
نام او محمد بن علی بن محمد بن احمد بن عبدالله حاتمی طائی است. زندگینامهٔ عربی، خاندان او را به قبیلهٔ طی نسبت میدهد. او با لقب «شیخ اکبر» نیز شناخته میشود.
در سال ۵۶۰ ق / ۱۱۶۵ م در مُرسیه به دنیا آمد و در ۵۶۸ ق / ۱۱۷۲ م همراه خانواده به اشبیلیه رفت. آموزش او شامل قرآن، علوم نقلی و مصاحبت با استادان معنوی بود. سپس در اندلس و شمال آفریقا سفر کرد.
سفر به مشرق
در آغاز سدهٔ هفتم هجری برای حج رهسپار مشرق شد و از راه مصر به مکه رسید. اقامت مکه در شکلگیری فتوحات مکیه اهمیت فراوان داشت.
سفرهای بعدی او عراق، آناتولی، شام و فلسطین را دربر گرفت. در ۶۲۰ ق / ۱۲۲۳ م در دمشق ساکن شد و سالهای پایانی را به تألیف و آموزش گذراند. در ۶۳۸ ق / ۱۲۴۰ م درگذشت و نزدیک کوه قاسیون به خاک سپرده شد.
آشنایی با آثار
فتوحات بهتفصیل به معرفت معنوی، عبادت، کیهانشناسی و معانی وحی میپردازد. فصوص الحکم کتابی کوتاهتر و فشردهتر است که حکمتها را با چهرههای پیامبران پیوند میدهد.
ترجمان الاشواق، التدبیرات الالهیه، انشاء الدوائر و مواقع النجوم از دیگر آثار نامبرده در معرفی عربیاند. آن صفحه برای تاریخ و طبقهبندی آثار به فهرست عثمان یحیی ارجاع میدهد. شمار عنوانهای منسوب را باید از شمار آثار باقیمانده و انتسابهای تأییدشده جدا کرد.
